Poradnie

Drodzy Bracia i Siostry w Chrystusie!

1. Listopad jest miesi�cem szczeg�lnej pami�ci modlitewnej o zmar�ych. Liczniej uczestniczymy we Mszach �wi�tych sprawowanych za zmar�ych i odwiedzamy cmentarze, zatrzymuj�c si� w miejscach, gdzie spoczywaj� nasi bliscy. Zapalamy znicze i kierujemy do Boga pro�by o wieczne szcz�cie dla nich. W ostatnich latach coraz wi�cej os�b zatrzymuje si� jednak nie przy grobie, lecz przed miejscem, w kt�rym z�o�ona zosta�a urna z prochami osoby zmar�ej. Praktyka kremacji cia� naszych zmar�ych staje si� coraz bardziej powszechna. W niekt�rych przypadkach jest to wyraz pod��ania za szerz�c� si� mod�, cz�sto nacechowan� laickimi pogl�dami. Tymczasem wielowiekowa tradycja chrze�cija�ska, oparta na przekazach biblijnych, a tak�e nasza kultura narodowa, zawsze z szacunkiem odnosi�a si� do cia�a osoby zmar�ej. Przejawia si� to w modlitewnym czuwaniu przy zmar�ym, a zw�aszcza w religijnej ceremonii pogrzebowej, podczas kt�rej z nale�n� czci� modlimy si� przy trumnie z cia�em osoby zmar�ej, sprawujemy Msz� �wi�t� oraz uczestniczymy w obrz�dzie ostatniego po�egnania. Kap�an okadza z�o�one do trumny cia�o zmar�ego, kropi wod� �wi�con�, aby nast�pnie z�o�y� je w grobie. Z szacunkiem odnosimy si� nie tylko do grob�w naszych bliskich, ale r�wnie� do grob�w �wi�tych i b�ogos�awionych, a tak�e czcimy ich relikwie, prosz�c o wstawiennictwo u Boga.

2. W miar� rozwoju cywilizacji pojawi� si� w naszej zachodniej kulturze tak�e zwyczaj spopielania cia� zmar�ych. Ko�ci� sprzeciwia� si� tej praktyce w�wczas, kiedy by�a ona form� demonstracji antyreligijnej i znakiem sprzeciwu wobec chrze�cija�skiej wiary w zmartwychwstanie cia�a. Dzi�, gdy dla wielu kremacja przesta�a by� wyrazem takich postaw w odniesieniu do wiary chrze�cija�skiej, Ko�ci� zezwala na kremacj�, „je�li nie podwa�a wiary w zmartwychwstanie cia�a” (KKK 2301, KPK kan. 1176 � 3).
Ko�ci� nadal jednak zaleca i popiera biblijny zwyczaj grzebania cia� zmar�ych. Godno�� osoby ludzkiej, a wi�c i cia�a cz�owieka, wynika z najwi�kszego wydarzenia w dziejach ludzko�ci, jakim jest tajemnica wcielenia Syna Bo�ego. On, dla kt�rego Ojciec powo�a� do istnienia wszystkie byty i uczyni� cz�owieka koron� stworze�, przyj�� ludzk� natur� i objawi� si� w ludzkim ciele. Jezus Chrystus przeszed� przez wszystkie etapy ludzkiego �ycia: najpierw w �onie Matki — Dziewicy z Nazaretu, potem dzieci�stwo i m�odo��, nast�pnie publiczn� dzia�alno��, a wreszcie m�k� i �mier�. Wiemy, �e po odkupie�czej �mierci Jego cia�o zosta�o z�o�one w grobie i wierzymy, �e w tym ciele zmartwychwsta� trzeciego dnia. W swoim uwielbionym ciele ukazywa� si� aposto�om przez czterdzie�ci dni i wst�pi� na ich oczach do nieba, by, siedz�c po prawicy Ojca, wstawia� si� za nami.
Wielka prawda o godno�ci ludzkiego cia�a, ukazana przede wszystkim w �yciu samego Syna Bo�ego, zawsze by�a przyjmowana i prze�ywana w Ko�ciele, co przejawia�o si� w szacunku i trosce o ludzkie cia�o zar�wno za �ycia, jak i po �mierci. W Katechizmie Ko�cio�a Katolickiego czytamy: „Cia�a zmar�ych powinny by� traktowane z szacunkiem i mi�o�ci� wyp�ywaj�c� z wiary i nadziei zmartwychwstania. Grzebanie zmar�ych jest uczynkiem mi�osierdzia wzgl�dem cia�a; jest uczczeniem dzieci Bo�ych, b�d�cych �wi�tyni� Ducha �wi�tego” (KKK 2300).

3. W ostatnim czasie spotykamy si� w naszym kraju z coraz cz�stsz� praktyk� kremacji zw�ok, kt�ra sta�a si� jednym ze znak�w naszej epoki. Powstaj� specjalne miejsca na cmentarzach, gdzie sk�ada si� urny, jak te� nowe krematoria, w kt�rych spalane s� cia�a zmar�ych. Dlatego wiele os�b stawia sobie dzi� pytania: jaka ma by� forma mojego pogrzebu? Czy nie domaga� si� spopielenia swojego cia�a? Jak pochowa� swoich zmar�ych? Wszystkich jednak, kt�rzy rozwa�aj� mo�liwo�� kremacji, prosimy, aby decyzji tej nie podejmowali pochopnie i wzi�li pod uwag� chrze�cija�sk� tradycj�. „Prochy bowiem wyra�aj� zniszczenie ludzkiego cia�a i nie oddaj� idei «snu» w oczekiwaniu zmartwychwstania. Ponadto w�a�nie cia�u, a nie prochom, oddaje si� cze�� w czasie liturgii, poniewa� od chwili chrztu �wi�tego sta�o si� ono �wi�tyni� u�wi�con� przez Ducha �wi�tego” (Dodatek do Obrz�d�w pogrzebu, nr 3).
Kremacja nierzadko poci�ga za sob� pewne praktyki, kt�rych Ko�ci� nie mo�e zaakceptowa�, takie jak rozsypywanie proch�w w okre�lonych miejscach (tzw. ogrodach pami�ci) lub przechowywanie ich w r�nej formie w domu. Inn� konsekwencj� kremacji mo�e by� zanikanie tradycyjnych cmentarzy jako miejsca czasowego spoczynku zmar�ych. Cmentarze z grobami zmar�ych i stoj�ce na nich krzy�e przypominaj� �yj�cym o przemijaniu ziemskiego �ycia, o wierze w �ycie wieczne i zmartwychwstanie z Chrystusem. S� tak�e miejscem publicznej i prywatnej modlitwy Ko�cio�a za zmar�ych. Groby na cmentarzu s� nie tylko pami�ci� o zmar�ych, ale wyra�aj� zwi�zek z poprzednimi pokoleniami tak w wymiarze rodzinnym, jak i narodowym. W taki spos�b nale�y patrze� na groby nie tylko swoich bliskich, ale tak�e tych, kt�rzy walczyli i oddali �ycie za Ojczyzn� lub w inny spos�b przyczynili si� do rozwoju jej kultury duchowej i materialnej.

4. Bior�c pod uwag� przekaz p�yn�cy z Pisma �wi�tego i tradycji chrze�cija�skiej, Ko�ci� nadal zaleca zachowywanie dotychczasowego zwyczaju grzebania cia� zmar�ych.
Poniewa� w ostatnich latach przyj�y si� w naszym kraju zr�nicowane praktyki obrz�d�w liturgicznych towarzysz�cych kremacji cia� zmar�ych i z�o�eniu urny do grobu lub do specjalnej niszy na cmentarzu w tzw. kolumbarium, czyli �cianie z urnami, biskupi polscy — pragn�c uporz�dkowa� spos�b sprawowania liturgii pogrzebowej — zwr�cili si� do Kongregacji do spraw Kultu Bo�ego i Dyscypliny Sakrament�w o zatwierdzenie Obrz�du z�o�enia urny do grobu. Stolica Apostolska, dekretem z 7 lipca 2010 roku, zatwierdzi�a sam obrz�d, jak i normy wykonawcze zwi�zane z kremacj� cia�a ludzkiego.
W oparciu o zatwierdzone normy i podane wskazania biskupi polscy stwierdzaj�:

A. Obrz�dy pogrzebowe z Msz� �wi�t� i z ostatnim po�egnaniem w��cznie, w kt�rych uczestniczy rodzina, wsp�lnota parafialna, przyjaciele i znajomi, powinny by� celebrowane przed kremacj� cia�a ludzkiego. Natomiast po spopieleniu zw�ok sprawuje si� obrz�d zwi�zany ze z�o�eniem urny w grobie. Obrz�dy pogrzebowe z ostatnim po�egnaniem nale�y celebrowa� w ko�ciele lub kaplicy cmentarnej b�d� w pomieszczeniu krematorium wed�ug form podanych w ksi�dze liturgicznej zawieraj�cej Obrz�dy pogrzebu (Katowice 19911, 20012). Ju� w 1977 roku Stolica Apostolska wyja�ni�a, �e „nie wydaje si� stosownym, aby nad prochami celebrowano obrz�dy, kt�re maj� na celu uczczenie cia�a zmar�ego. Nie chodzi tutaj o pot�pienie kremacji, ale o zachowanie prawdziwo�ci i czytelno�ci znaku liturgicznego” (Dodatek do Obrz�d�w pogrzebu, nr 3).